Monitorowanie sieci komputerowych
Kompleksowy kurs akademicki: od podstaw do systemów klasy korporacyjnej (Enterprise)
Niniejszy zbiór materiałów dydaktycznych stanowi kompletne kompendium wiedzy z zakresu nadzoru, diagnostyki, analizy wydajności oraz bezpieczeństwa współczesnych sieci teleinformatycznych. Kurs został zaprojektowany z myślą o studentach kierunków informatycznych, łącząc solidne podstawy teoretyczne (modele zarządzania, standardy IETF, specyfikacje RFC, normy ISO) z umiejętnościami praktycznymi (konfiguracja urządzeń Cisco i MikroTik RouterOS, wdrożenia w kontenerach Docker, analiza w systemach LibreNMS, The Dude oraz rsyslog).
Całość kursu podzielona jest na siedem powiązanych tematycznie modułów wykładowych oraz praktyczne poradniki wdrożeniowe krok po kroku. Każda prezentacja zawiera rozbudowaną część wizualną z diagramami wektorowymi SVG, przykłady konfiguracji urządzeń oraz ukryte sekcje rozszerzeń z wyczerpującymi objaśnieniami merytorycznymi.
- Prezentacja 1: Wprowadzenie do monitorowania sieci – geneza i ewolucja monitorowania, monitorowanie aktywne i pasywne, model FCAPS (ISO/IEC 7498-4), metryki SLA, wskaźniki MTBF/MTTR, podstawowe narzędzia diagnostyczne oraz uwarunkowania prawne (RODO, ISO 27001).
- Prezentacja 2: Protokół SNMP - architektura i budowa – historia protokołu SNMP (v1, v2c, v3), architektura trójwarstwowa Manager-Agent-MIB, hierarchiczne drzewo OID, standardy SMIv2, struktura MIB-II i IF-MIB oraz zaawansowane modele bezpieczeństwa USM i VACM.
- Prezentacja 3: SNMP w praktyce - operacje, MIB i OID – operacje protokołu (GET, GETNEXT, GETBULK, SET), obsługa pułapek (traps) i powiadomień inform, odpytywanie urządzeń wiodących producentów (Cisco, MikroTik, Linux, drukarki, UPS), skrypty automatyzujące (Bash, Python) oraz analiza ruchu w Wireshark.
- Prezentacja 4: Systemy NMS - LibreNMS i The Dude – systemy zarządzania siecią: otwartoźródłowe (Open Source) oraz dedykowane (Vendor-Specific), architektura LibreNMS, mechanizmy automatycznego wykrywania (auto-discovery), silnik reguł alarmowych, mapy topologii, specyfika MikroTik The Dude oraz alternatywy (Zabbix, Prometheus, Grafana).
- Prezentacja 5: Kontenery i wdrożenie NMS – konteneryzacja w monitorowaniu infrastruktury, wdrożenie pełnego stosu LibreNMS w środowisku Docker i Docker Compose, optymalizacja baz danych MariaDB i Redis, konfiguracja dyspozytora zadań (dispatcher), backup danych i wysoka dostępność (HA).
- Prezentacja 6: Logowanie zdarzeń i bezpieczeństwo – protokoły syslog i rsyslog (RFC 3164 vs RFC 5424), poziomy dotkliwości i kody źródeł, bezpieczny transport TLS (RFC 5425) i RELP, konfiguracja na MikroTik RouterOS i Linux, integracja z systemami SIEM oraz aspekty audytowe i zgodności z normami.
- Prezentacja 7: Przepustowość w sieci LAN – rozróżnienie metryk bandwidth, throughput i goodput oraz relacji między nimi; budowa ramki Ethernet i rachunek narzutu (MTU 1500 B, ramka 1518 B, 1538 B na kablu, IFG), enkapsulacja TCP/IP, MTU, MSS, mechanizm PMTUD (RFC 1191/1981) i czarna dziura MTU, wpływ rozmiaru pakietów na efektywność oraz porównanie kosztu ACK i retransmisji w TCP i UDP; praktyczny pomiar narzędziami iperf3, Jperf, iptraf-ng i /tool bandwidth-test RouterOS, analiza jednostek SI kontra IEC; liczenie przepustowości z liczników SNMP (ifInOctets, ifHCInOctets, ifHighSpeed, sysUpTime) wraz z zawijaniem licznika 32-bitowego, wykorzystaniem łącza i progi alarmowe; diagnostyka błędów (CRC, alignment, odrzucenia) oraz monitoring przepływów sFlow, NetFlow v9 i IPFIX.
- Poradnik praktyczny: Wdrożenie LibreNMS w kontenerach Docker – instrukcja instalacji krok po kroku (35 slajdów) na systemie Linux: od przygotowania środowiska i silnika Docker, przez konfigurację plików compose.yml, .env i librenms.env, po podłączenie urządzeń Cisco, MikroTik i serwerów Linux, odbiór pułapek SNMP i logów Syslog, backup oraz procedury Disaster Recovery (z bezpośrednimi odniesieniami do Wykładów 1–6).
- Poradnik praktyczny: Syslog i rsyslog w systemie Linux – zaawansowany przewodnik konfiguracji centralnego serwera logów rsyslog (35 slajdów): od standardów RFC 3164 i RFC 5424, przez składnię RainerScript, moduły imudp/imtcp, dynamiczne szablony i reguły ruleset, po zdalne logowanie z innych stacji Linux (bufor dyskowy, journald, logger), urządzeń MikroTik RouterOS (akcje zdalne, tematy, prefiksy zapory ogniowej), bezpieczny transport TLS (RFC 5425) / VPN oraz integrację z LibreNMS i regułami Fail2ban.
- Praktyczny warsztat: Zaawansowane logowanie zdalne Syslog, rsyslog i MikroTik RouterOS – kompletny samouczek krok po kroku (46 slajdów): konfiguracja od zera serwera rsyslog na systemie Linux, segregacja zdarzeń do osobnych katalogów i plików per host (%FROMHOST-IP%) za pomocą dynamicznych szablonów dynaFile, podział według wag ważności (critical, warning, all), odporność na awarie sieci (kolejki dyskowe LinkedList), pełna konfiguracja MikroTik RouterOS (akcje remote, tematy, prefiksy zapory log-prefix, dzierżawy DHCP, audyt logowań), tunelowanie WireGuard, automatyczna rotacja logrotate oraz aktywna obrona Fail2ban z realistycznym formatowaniem konsoli CLI.